IJzertekort zwangerschap komt vaak voor en kan invloed hebben op hoe je je voelt als je zwanger bent. Veel vrouwen krijgen hier mee te maken, zeker in de tweede helft van hun zwangerschap. Je lichaam moet dan extra hard werken om genoeg bloed te maken voor jezelf en je baby. Hierdoor kun je een tekort aan ijzer krijgen. Dit kan zorgen voor klachten zoals moeheid, duizeligheid of sneller buiten adem zijn. Gelukkig kun je er veel aan doen om het te voorkomen of te verminderen. In deze blog lees je meer over wat ijzertekort bij zwangerschap betekent, welke klachten erbij horen, wat de gevolgen kunnen zijn en hoe je goed voor jezelf en je baby zorgt.
Waarom is ijzer zo belangrijk als je zwanger bent
Tijdens een zwangerschap stijgt de hoeveelheid bloed in je lichaam. Dat is nodig om je baby te laten groeien. IJzer is een bouwstof die je lichaam gebruikt om hemoglobine te maken. Dit is een stof in je rode bloedcellen die ervoor zorgt dat zuurstof door je bloed wordt vervoerd. Als je te weinig ijzer hebt, kan je lichaam niet genoeg hemoglobine maken. Daardoor kun je bloedarmoede krijgen. Dit betekent dat er minder zuurstof naar jezelf en je baby gaat. Vooral in het tweede en derde deel van de zwangerschap zie je dat vrouwen gevoeliger zijn voor een lage ijzerwaarde, omdat het bloedvolume dan het snelst toeneemt. Je merkt er misschien in het begin weinig van, maar op termijn voel je je vaak moe en slap.
Hoe herken je klachten door een lage ijzerwaarde
Vermoeidheid is één van de meest voorkomende klachten bij een ijzertekort in de zwangerschap. Andere verschijnselen kunnen zijn dat je bleek ziet, duizelig bent, hoofdpijn krijgt of sneller buiten adem raakt. Sommige vrouwen hebben last van hartkloppingen of merken dat hun hart sneller gaat kloppen. Ook kun je je wat minder goed concentreren of sneller prikkelbaar zijn. Niet iedereen heeft meteen duidelijke symptomen. Soms wordt een lage ijzerwaarde bij een bloedtest ontdekt, zonder dat je zelf veel merkt. Daarom worden tijdens de zwangerschap regelmatig je bloedwaarden gecontroleerd bij de verloskundige of huisarts. Zo wordt een tekort vaak op tijd gevonden. Als je klachten hebt, bespreek ze dan altijd met je zorgverlener.
De oorzaken en gevolgen van te weinig ijzer tijdens de zwangerschap
Een groot deel van de vrouwen krijgt in de zwangerschap te maken met een daling van de ijzerwaarde. De belangrijkste oorzaak is dat je lichaam meer ijzer gebruikt voor het maken van extra bloed. Ook je baby haalt zijn eigen voorraad uit wat jij binnenkrijgt. Eten met weinig ijzer, sterke groei van de baby of een kleine voorraad ijzer in het begin van de zwangerschap kunnen allemaal bijdragen aan klachten. Het is niet goed om langdurig een tekort aan ijzer te hebben. Dat kan namelijk zorgen voor een grotere kans op vroeggeboorte, een lager geboortegewicht of meer kans op infecties. Voor jezelf kan je herstel na de bevalling ook langer duren als je met een tekort bevalt. Het is daarom belangrijk op tijd hulp te vragen en je bloed te laten controleren als je klachten hebt.
Hoe kun je ijzertekort in de zwangerschap voorkomen en behandelen
Gezonde voeding is de basis om een goede ijzerwaarde te houden. Producten die rijk zijn aan ijzer zijn onder andere:
- vlees
- kip
- vis
- eieren
- volkoren brood
- zilvervliesrijst
- peulvruchten
- spinazie
- boerenkool
De opname van ijzer wordt beter als je eten combineert met iets waar vitamine C in zit, zoals een glas sinaasappelsap of paprika. Melk en zuivel kunnen de opname juist tegenhouden. Als uit je bloed blijkt dat je een tekort hebt, schrijft de verloskundige of huisarts soms ijzertabletten voor. Gebruik deze altijd volgens het advies en neem ze bij voorkeur met water of sinaasappelsap. Krijg je bijwerkingen als buikpijn of verstopping, praat hier dan over met je zorgverlener. Soms zijn er alternatieven mogelijk of kun je het tijdstip van inname aanpassen. Het is niet verstandig om zonder overleg zelf ijzersupplementen te nemen, omdat te veel ijzer ook niet goed voor je is.
De meest gestelde vragen over ijzertekort zwangerschap
- Wanneer wordt mijn ijzergehalte tijdens de zwangerschap gecontroleerd? Aan het begin van je zwangerschap wordt meestal een bloedtest gedaan. Later in de zwangerschap, vaak rond week 30, wordt je ijzerwaarde nog een keer gecontroleerd. Als je klachten hebt, kan het vaker nodig zijn.
- Is ijzertekort zwangerschap gevaarlijk voor mijn baby? Een laag ijzergehalte kan gevolgen hebben voor je baby, zoals een lagere geboortegewicht of kans op vroeggeboorte. Door goed te eten en de adviezen van je zorgverlener op te volgen, verklein je deze kans.
- Welke voeding helpt bij het verhogen van mijn ijzer? Voeding met veel ijzer zijn onder andere rood vlees, kip, eieren, volkoren graanproducten, noten, peulvruchten en groene bladgroenten zoals spinazie. Ook vitamine C bevordert de opname van ijzer uit je voeding.
- Wat moet ik doen als ik last heb van de bijwerkingen van ijzertabletten? Bijwerkingen zoals buikpijn of verstopping kun je met je zorgverlener bespreken. Soms helpt het om ijzertabletten met wat eten in te nemen, op een ander moment van de dag te slikken of een ander soort tablet te proberen.
- Kan ik ijzertabletten zonder recept nemen als ik zwanger ben? Neem geen ijzertabletten tijdens je zwangerschap zonder advies van de verloskundige of huisarts. Te veel ijzer kan namelijk ook klachten of problemen geven voor jou of je baby.
